Ахмет Байтұрсынов «Екі шыбын»

  • Жүктеулер: 0
  • Көрсетілім: 372
  • Әдебиеттен ашық сабақтар
  • 10/Ноя/2016

Жарияланған материалдың жеке номері: 19973


Сабақтың тақырыбы: Ахмет Байтұрсынұлының «Екішыбын» өлеңі
Сабақтың мақсаты:
- білімділік - оқушыларға А.Байтұрсынұлының қазақәдебиетіндегіорнынайту, ақынныңаудармаларына шолужасау, «Екішыбын»мысалыныңидеясынашу, өлеңгеәдеби-теориялықталдаужасау;
- дамытушылық - сұрақтар, ізденутапсырмаларыарқылыөзойынеркін, сауаттыәрідәлелдітүрдекөркемтілменжеткізуге, өзбетіменжұмысжасауға дағдыландыру;
- тәрбиелік –мәдениеттілікке, адамгершілікке, қарапайымдылыққабаулиотырып, ақынуағыздағанжақсықасиеттердіөзбойларынасіңіребілугетәрбиелеу
Сабақтың түрі: аралас сабақ
Сабақтың әдісі:ой шақыру, сұрақ-жауап, түсіндіру, сатылай кешенді талдау, зерттеу.
Көрнекілік:автор суреті, тірек –сызбалар, интерактивтітақта, слайдтар
Сабақбарысы: I. Ұйымдастыру кезеңі
II. Үйтапсырмасын тексеру
1. АхметБайтұрсынұлыныңөмірі мен шығармашылығынашолу
2. «Ақынініме» өлеңіненүзіндініжатқаоқу
3. Өлеңдіталдау:
а) өлеңнің тақырыбы мен идеясықандай?
б) өлеңкімге арналғанондайөлеңқалайаталады?
в) ирония деген не?
г) өлеңнің тәрбиелікмәні қандай?
III.Жаңа сабақ.
1.«Ойқозғау»
Ызыңдап ән салады
Жұп-жұқа қанаты
Тәттіге тамсанып
Қоқысқа қонады (шыбын)
-Балалар,шыбын қандай жәндік? Басқа жәндіктерге азық ауада ұшады, жерде жорғалайды. 6 аяғы, 2 қанаты бар. Лас жерде жүріп, түрлі аурулар таратады. Буын аяқтыларға жатады.
Санамалай айтар болсақ, «Ахмет Байтұрсынұлы кім?» Біріншіден, ХХ ғасыр басында қазақ халқының аса көрнекті қоғам қайткері. Екіншіден, қазақ тілінің әліппесі мен оқулықтарын жазған ағартушы. Үшіншіден, араб графикасынанегізделгенқазақалфавитінжасап, оқуәдістемесінтүбегейлітүрдежетілдіргенұлттыңұлыұстазы. Төртіншіденқазақтілбілімі мен әдебиеттануыныңнегізінқалаушы филолог-ғалым. Бесіншіден, тәлімітереңтәржімашы (аудармашы). Алтыншыдан, өлеңісөзге ой ұйытқан, ойшылақын. Жетіншіден, тұңғышбейресми«Қазақ» атты газет шығарып, қазақбаспасөзінкөркейткенкөсемсөздіңкөшбасшысы.
Ақын 1901-1922 жылдарыаудармаменайналысқан. Орысмысалшысы И.А.Крыловтанаударғанжәнесоныңізімен, идеясыменжазылғанмысалдардыңбірі - «Екішыбын» шығармасы. Бұлшығарма мысалтүріндежазылған. Ахмет бай адамдардың қыңыр мінезін, «алтын көрсе, жолдан таятын періштенің » әрекетін қазақтың қырт жалқаулығын шаруаға қырсыздығын « Қырық мысалға» арқау еткен.
- Мысалдегеніміз не?
- Мысалдыңидеясыастарсыз, ашық, тура, тілімірдіңоғындайөткір, шымшымаболыпкеледі.
2. «Екішыбын» өлеңін мәнерлеп оқу
3.Өлеңнің жоспарын құру.
1) Сабан тартқан өгіз
2) Мүйізіндегі қара шыбын
3) Шыбынның танысына кез болуы
4) Танысының жөн сұрауы
5) Шыбынның мұрнын көкке көтеруі
6) Өзімшіл шыбын
4. Сатылай кешенді талдау
1) Авторы А. Байтұрсынұлы
2) Тақырыбы Екі шыбын
3) Жанр түрі поэзия /өлең/
4) Идеясы мақтанға, тәкәппарлыққа салынбау
5) Шумақ 5 шумақ
6) Тармақ 20 тармақ
7) Бунақ 3 бунақ
8) Буын саны 11 буынды
9) Ұйқас түрі қара өлең
10) Әдеби теориялық ұғым - ирония, кекесін зілді мысқыл
11) Түсіндірме сөздік- маңғаздану, мақтаншақ адам, әддін, ғибрат
1) маңғаздану – паңсыну, тәкәппарлану;
2) Мақтаншақ адам – өзін-өзі асыра бағалайтын, мақтауды сүйетін адам;
3) Әддін – шамасын, күшін
4) ғибрат – үлгі, өнеге
5) Мұрнын көкке көтеру – менсінбеу
12) Өлеңнің тәрбиелік мәні – шыбынның бейнесі арқылы адамдарды мақтаншақтық, тәкәппарлық, өзімшілдік сияқты жаман әдеттерден сақтандыру.
5.Тапсырма: Сурет салу
6.Проблемалық жағдаят: Сенің досың қара шыбын болса сен не істер едің?
7. Концептуальдық кесте
Шығарманың аты «Екі шыбын»
Шығарманың кейіпкерішыбын
Кейіпкердің адамгершілік қасиетімақтаншақ
Кейіпкерге берілетін баға төмен
Шығармадан туындайтын ой-тұжырымЖақсымын деп мақтанба, халық айтпай
Ахмет Байтұрсынұлы И.А.Крыловтың «Пчела и мухи» деп аталатын мысалының идеясын алған. Екі мысалшының да айтар ой-пікірі де, берер сабағы мен ұсынар түйіні де біреу - адамдар бойындағы мақтаншақтықтан, өзімшілдіктен аулақ болу. Бұлтуралы И.А.Крыловөлеңініңбасындаайтса, АхметБайтұрсынұлыбұлойдыжинақтайкеле, оқырманғағибратретіндеұсыныпотыр.
- Өлеңніңғибратынқайшумақтаноқуғаболады?
- Бұрынөткенмысалдардыескетүсіріңдер. 5-сыныптаөткен «Егінніңбастары» өлеңініңғибратықандайболыпеді? (Көрсеқызар, мақтаншақболмау, әлікелмейтініскеұрынбау)
- Қандаймақалментұжырымжасауғаболады? (Бидайдыңбасынкөтергені – дақылыжоқтығы.Жігіттіңкеудесінкөтергеніақылыжоқтығы)
- 6-сыныптаөткен «Қарабұлт» өлеңіндеқандайтүйін бар? Қарабұлттыңмақтаншақтығы мен қайырымсыздығынсынап, таудыңсөзіменқарапайымболуға, елінепайдалыеңбекетугешақырады.
8. «Ойтолғаныс» сатысы. Бес жолдыөлең.
Затесім: Ахмет
Сын есім: шебер, суреткер.
Етістік: аударды, шығарды, кейіптеді.
Синоним: ақын, мысалшы, аудармашы.
Сөйлем: Ахмет – ХХ ғасырәдебиетшісі
V. Қорытынды:
1.Мысалдан қандайәсералдыңдар?
2. Өмірденқандаймысалкелтіругеболады?
3.Мысал бізді қандай болуға үйретеді?
- Өздерің байқағандай,шығармада автордың айтпақ ойы - мақтанға салынбау. Автор образы арқылы адамдардың бойындағы мақтаншақтық қасиеттерді сынайды.
VIБағалау
VII Үйгетапсырма
1.«Екі шыбын» мысалынжаттау
2. «Қазақтыоянсындепсөзбеншақтым» тақырыбынашығармажазу. Тәрбие.орг сайтынан Ахмет Байтұрсынов «Екі шыбын» Әдебиеттен ашық сабақтар материалды тегін жүктеп сабақ барысында қолдануға рұқсат етіледі. Жарияланған материалға tarbie.org сайтының әкімшілігі жауапты емес

Авторы: Жұмабаева Венера Жәнібекқызы

Атырау облысы, Атырау қаласы, №11 Ы.Алтынсарин орта мектебі қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалім

Пікірлер: 0

avatar