ӨНДІРІСКЕ ЖҰМСАЛҒАН ШЫҒЫНДЫ ЕСЕПТЕУ ӘДІСТЕРІ ЖӘНЕ ӨНІМНІҢ ӨЗІНДІК ҚҰНЫН КАЛЬКУЛЯЦИЯЛАУ

  • Жүктеулер: 2
  • Көрсетілім: 851
  • Мектептен тыс мекемелер
  • 11/Май/2017

Жарияланған материалдың жеке номері: 22786


Сабақ тақырыбы: “ӨНДІРІСКЕ ЖҰМСАЛҒАН ШЫҒЫНДЫ ЕСЕПТЕУ ӘДІСТЕРІ ЖӘНЕ ӨНІМНІҢ ӨЗІНДІК ҚҰНЫН КАЛЬКУЛЯЦИЯЛАУ»
Сабақ мақсаттары:
а)білімділік : Өндіріске жұмсалған шығынды есептей отырып, өнімнің өзіндік
құнын калькуляциялау әдістерін есептеуді үйрету
б)тәрбиелік : Студенттерді пәнге деген құштарлығын арттыра отырып, өз мамандықтарына деген қызығушылығын оятып,өндірісте ынтамен жұмыс жасауға тәрбиелеу.
в)дамытушылық :Студенттерге білім бере отырып, олардың пәнге және болашақ мамандығына деген құштарлығын дамыту.
Сабақтың түрі: аралас сабақ
Өткізу әдісі: СТО технологиясы, деңгейлеп оқыту әдісі
Сабақтың көрнекілігі: компьютер, монитор, сызбалар.
Пәнаралық байланыс: «Экономика», «Менеджмент»
Сабақ барысы:
І.Ұйымдастыру бөлімі:
1.Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру.
ІІ.Үй тапсырмасын тексеру
1. «Ой қозғау» сатысы: ( Берілген сұрақтар бойынша оқушылардан ауызша сұрау)
1.1 Кәсіпкерлік дегеніміз не?
1.2 Кәсіпкерлік қандай жағдайға қатысты, 1-жағдай неге байланысты
1.3 Кәсіпкерліктің 2-жағдай неге байланысты?
ІІ. Негізгі бөлім
Жоспары:
1.Өндірістік шығындар.
2. Өндірістік шығындардың бағыты мен мақсаты.
3. Өндіретін өнімнің өзіндік құнын бағалау.
4. .Шешім қабылдау және жоспарлау.
5. .Бақылау және реттеу.

Кәсіпорынның ұйымдастырушылық қызметі қажетті үрдіс болып табылады,ол барлық кәсіпорынның яғни оның мақсаты мен бағытының жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Кәсіпорынның өзіндік қызметінің мақсаты-өнімді шығару,оны өткізу және адам пайда табу.
Өндірісте басқару есебінің шығындары өндірістік қызметтің болашақ,ағымдағы және өткеншақ нәтижелерін және шығындарын пайдалану сараптамасын және бақылауын қамтиды, ол мемлекеттік органның негізгі мақсатын орындауға бағытталған нақты басқару моделіне сай келеді.
Өндірістегі шығын есебінің басты бағыты-өндірістік қызметін бақылау және оны орындауға кеткен шығындарды басқару.Шығындар есебінің бағыты мен мақсаты бекітіліміне тәуелді шығындар сыныптамасының түрлі нұсқаулары қолданылады.Шығын есебінің бағытында қызметтің қажетті нақты өндіріске мақсаты шығынның ұғымын түсіндіріледі:
• дайын өнімді бағалауға және калькуляциялауда пайдаланылатын шығындар.
• мәліметтері шешім қабылдауға және жоспарлауға негіз болатын шығындар.
• реттеу және бақылау жүйесінде пайдаланылатын шығындар.
Шығындар сөзі жағдайға байланысты әртүрлі мағынаға ие.Басқару есебінде шығындар әртүрлі әдістермен әртүрлі мақсаттарға сыныпталады.Шығындар басқару есебінің негізгі объектілерінің бірі болып табылады.
Шығындар деп материалдарды еңбекақы, ақшалай және басқа республиканың шаруашылық қызмет үрдісіндегі тұтынуды түсінеді.Шығындарды тасымалдаушы өткізуге арналған ұйымның өнімі болып табылады.
Өнімнің тікелей нақты тапсырысқа жұмсалған шығынды тікелей шығын деп атайды. Нақты өнімге тиімді немесе мүмкін емес шығындарды жанама деп атайды.Олар пропорционалды таңдалған база ұйымдары бойынша бөлінеді.Бұл көмекші материалдар ,қызмеи көрсету персаналының еңбегін төлеу,негізгі құралдарды өңдеу шығындары.
Белгілі кезенде жұмсалған өндірістік шығындар өндірістік өнімге жатады,олар дайын өнімнің өзіндік өндірістік құнын қалыптастырады,немесе аяқталмаған өндіріс қалдықтарына жатады.
Ұйымның жұмыс істеуі мен өнімді өткізу үрдісін қамтамасыз ету үшін,есепті кезеңде әрдайым шығындар бейнеленеді , олар коммерциялық және жалпы әкімшіліктен тұрады.Бұл шығындар толығымен пайданың азаюына жазылады.Шығын есебінің ұйымдастырудың басты маңызы классификацияға ғылыми негізделу болып табылады.Одан кәсіпорынның пайдасы ,басқару шешімінің дұрыстығы тәуелді.Басқару есебінің мақсатына байланысты шығындар келесідей топталады:
1.Өндіретін өнімнің өзіндік құнын бағалау және алынған пайда:
• кіріс етілгендер,мерзімі өткендер;
• тура және жанама;
• негізгі және үстеме;
• өндірістік және периодтық;
• бір элементті және комплексті;
• ағымдағы және бір уақыттағы;
2.Шешім қабылдау және жоспарлау:
• айнымалы және тұрақты;
• қайтарымсыз;
• жүктелген;
• шектік және өсімшелік;
• жоспарланған және жоспарланбаған;
3.Бақылау және реттеу.
• реттелген және реттелмеген;
Кіріс етілген шығындар- деп сатып алынған және қолда бар ресурстарды айтады.Мерзімінен өткендер –есеп беру кезеңінде шығын ресурстары.Негізгі шығындар болып өнімді өндіруіне байланысты шығындар жатады(тура шығындар,негізгі өндірістік қорлар амортизациясы,негізгі өндірістік жұмыскердің еңбекақысы және т.б.).
Үстеме шығындар -өндірісті басқару ,қызмет көрсету және жалпы ұйымдарға байланысты шығындар.Бұл элементтік шығындар –бір элемент туралы (амортизация ,материалдық шығын негізгі персоналдың еңбекақысы).Ал комплекстік шығындар бірнеше элементтен тұрады.Айнымалы шығындар өндірістін өнім көлеміне байланысты өзгереді,ал тұрақты шығындар өндірістің шаруашылық активіне байланысты емес.
Экономикалық практикада мұндай шығындар жартылай айнымалы және жартылай тұрақты деп аталады.Шығындардың тұрақты және айнымалы болып бөлінуінің негізінде кәсіпорынның активінің деңгейінің өзгеруіне тәуелділігі жатады.Өндіріс көлемі өндіріс күш көрсетуімен сипатталады.Өндірістік күштің 3 түрі бар:идеалды максималды , мүмкін және нақты.
Қайтарымды шығындар дегенде жаңа шешімге байланысты өзгерту өндірістік шығынды түсінеміз.
Жүктелген шығындар – ұйымның қысқартылған пайдасы , альтернативті басқару шешімі үшін құрбан ету.
Өсімшелік шығындар – қосымша өнім партияларын өндіру немесе сату нәтижесінде пайда болатын шығындар , ал шектік - өнімнің бірлігіне кеткен қосымша шығындар.
Жоспарланған шығындар-өнім өндірудің басында есептеледі,ал жоспарланбаған тек факт бойынша.
Реттелетін шығындарға жауапкершілік ортаның жетекшілігі әсер ететін шығындар жатады,ал жоспарланбаған шығынға әсер ету мүмкін емес.
Басқару есебінде басқарудың орталықсыздандырылуы және жауапкершілігі орталығының шығын есебінің жүйесі болады, онда шешім қабылдайтын және жауапкершілігі бар басшылықтар тұрады. Бұндай жауапкершілігі бар орталықтар, бұл цехтар, бөлімшелер, отделдар және т.б.
Мысалы:шығын орталығындағы басшы тек шығынға ғана жауап береді.Шығын шығу орталығымен «шығын шығу ортасы» туралы ұғым байланысты , бұл жұмыс орны , нақты бөлімше және басқалары белгілі бір ресурстар қолданатын жер.Жауапкершілік орталығына шығын орталықтарын, пайдалану орталығын, инвестиция орталықтарын кіргіземіз. Шығын орталығы бұл шығынға ғана емес жауап беретінбасшының бөлімшесі; пайда орталығында – пайдаға ғана, орталығында бөлімшенің активтерін тиімді қолдану.Жауапкершілік орталықтарын келесі принциптермен ерекшелеуге болады:функционалды , территориалды , кәсіпорынның структурасының ұқсастығы.Кәсіпорынның өндірістік шығынының есебі 2 аспектілерден тұрады:бухгалтерлік шот жұйесінің қолданылуы және шығынды топтастыру әдістері.Кәсіпорын есебіне мына факторлар әсерән тигізеді:қызмет түрі,басқару құрылымы, кәсіпорынның көлемі және т.б.

ІV. Жаңа сабақты бекіту
4.1 Жаңа тақырып бойынша сұрақтар:
1. Өндірістік шығындар дегеніміз не?
2. Шығындардың бағыттарын ата?
3. Шығындардың маңыз
4. Өндірістік шығындардың мақсаттары
5.Өндірістік шығынның бағыты

4.2. «Жедел хат» бір оқышуға ситуациялық сұрақтар беріледі, соны іс-қимылдармен түсіндіру қажет.
1. Өндіріс өнімінің өзіндік құнын бағалау әдәстері
2. Шешім қабылдау жоспарлау түрлері
3. Шығындардың түрлері

V. Үй тапсырмасын тірек сызба арқылы қорытындылау

VІ. Бағалау
VІІ. Үйге тапсырма
Өндірістік шығындардың өзіндік құнын есептеп,интернеттен қосымша анықтамалар бойынша дайындалып келу. Тәрбие.орг сайтынан ӨНДІРІСКЕ ЖҰМСАЛҒАН ШЫҒЫНДЫ ЕСЕПТЕУ ӘДІСТЕРІ ЖӘНЕ ӨНІМНІҢ ӨЗІНДІК ҚҰНЫН КАЛЬКУЛЯЦИЯЛАУ Мектептен тыс мекемелер материалды тегін жүктеп сабақ барысында қолдануға рұқсат етіледі. Жарияланған материалға tarbie.org сайтының әкімшілігі жауапты емес

Авторы: Кожабергенова Гульжанат Сулейменовн

Жаңаөзен қаласы, «О. Тұрмағанбетұлы атындағы Жаңаөзен мұнай және газ» колледжі Мұнай, газ кенорындарын кешенді механизациялау технологиясының инженері,экономист-бух

Пікірлер: 0

avatar